Φόρος κληρονομιάς: τι δηλώνουν οι κληρονόμοι και ποια έγγραφα χρειάζονται
Προθεσμίες, αφορολόγητα, δικαιολογητικά και αναλυτικά βήματα υποβολής της δήλωσης κληρονομιάς στην ΑΑΔΕ.

Μετά τον θάνατο ενός ανθρώπου, οι συγγενείς μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπίσουν αποφάσεις για μια κατοικία, αποταμιεύσεις, ένα αυτοκίνητο ή χρέη που δεν γνώριζαν ότι υπήρχαν. Κάποια στιγμή προκύπτει η ερώτηση: πρέπει να υποβάλουμε δήλωση φόρου κληρονομιάς, ακόμη και αν δεν οφείλουμε φόρο; Και, κυρίως, από πού ξεκινάμε χωρίς να χάσουμε κάποια προθεσμία;
Ο φόρος κληρονομιάς δεν είναι μια ενιαία χρέωση για ολόκληρη την οικογένεια. Συνδέεται με την περιουσία που περιέρχεται στον κάθε κληρονόμο, τη συγγενική του σχέση με τον θανόντα, τη φορολογητέα αξία της κληρονομικής μερίδας και τις τυχόν νόμιμες απαλλαγές. Άλλο πράγμα είναι να κληρονομεί ένα παιδί το μισό σπίτι του γονέα του, άλλο ένας αδελφός χρηματικές καταθέσεις και άλλο ένας μακρινός συγγενής μια μερίδα ακινήτου.
Ο οδηγός αυτός εξηγεί τι ακριβώς δηλώνεται, ποια έγγραφα συγκεντρώνονται, πότε λειτουργεί το myPROPERTY της ΑΑΔΕ, πώς διαμορφώνεται ο φόρος και ποια βήματα ακολουθούν την υποβολή. Η ανάλυση βασίζεται στον Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας (ν. 5219/2025, όπως ισχύει) και στις επίσημες διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ έως τις 4 Νοεμβρίου 2026.
Η βασική προθεσμία είναι 9 μήνες από τον θάνατο στην Ελλάδα και, στις περιπτώσεις που προβλέπει ο νόμος για θάνατο ή διαμονή κληρονόμου στο εξωτερικό, 1 έτος. Για κληρονόμους από διαθήκη ο χρόνος αρχίζει κατά κανόνα από τη δημοσίευσή της. Η δήλωση υποβάλλεται από τον κληρονόμο ή τον εκπρόσωπό του, συνήθως μέσω myPROPERTY. Η υποβολή δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι προκύπτει φόρος προς πληρωμή.
1. Τι είναι ο φόρος κληρονομιάς και πότε προκύπτει;
Ο φόρος κληρονομιάς είναι φόρος επί της απόκτησης περιουσίας αιτία θανάτου. Εξετάζεται η αξία των περιουσιακών στοιχείων που αποκτά συγκεκριμένος κληρονόμος ή κληροδόχος, αφού γίνουν οι εκπτώσεις και εφαρμοστούν οι απαλλαγές που ορίζει ο νόμος. Δεν έχει σημασία μόνο αν υπάρχει ένα ακίνητο: στη φορολογητέα ύλη μπορούν να περιλαμβάνονται χρήματα, οχήματα, εταιρικές συμμετοχές και άλλα κινητά ή άυλα δικαιώματα.
Η ύπαρξη υποχρέωσης δήλωσης δεν ταυτίζεται με την ύπαρξη φόρου. Για παράδειγμα, τέκνο μπορεί να λάβει κληρονομική μερίδα που εμπίπτει εξ ολοκλήρου στο πρώτο αφορολόγητο κλιμάκιο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να τεκμηριώσει την κτήση όταν υπάρχει υποχρέωση δήλωσης. Η σωστή ερώτηση δεν είναι «υπάρχει φόρος;», αλλά «τι αποκτώ, με ποια ιδιότητα, σε ποια αξία και σε ποια νόμιμη διαδικασία το δηλώνω;».
Το αντικείμενο και οι βασικές κλίμακες καθορίζονται στα άρθρα 54 και επόμενα του Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας. Για εξειδικευμένες περιπτώσεις, όπως περιουσία στο εξωτερικό ή αναβολή της φορολογίας, απαιτείται πρόσθετος έλεγχος.
2. Φόρος κληρονομιάς, αποποίηση, Ε9 και Ε1: τέσσερις διαφορετικές υποθέσεις
Μια από τις μεγαλύτερες πηγές σύγχυσης είναι ότι όλα αυτά τα ζητήματα προκύπτουν μετά τον ίδιο θάνατο, αλλά έχουν διαφορετικό αντικείμενο και διαφορετικές προθεσμίες. Η δήλωση φόρου κληρονομιάς αφορά την απόκτηση της περιουσίας και τον προσδιορισμό του αντίστοιχου φόρου. Η αποποίηση κληρονομιάς αφορά το αν ο κληρονόμος αποδέχεται ή αποποιείται την κληρονομική διαδοχή, με ιδιαίτερες συνέπειες για περιουσία και χρέη.
Το Ε9 αφορά την καταχώριση εμπράγματων δικαιωμάτων επί ακινήτων στο φορολογικό Περιουσιολόγιο, ενώ η δήλωση εισοδήματος Ε1 του θανόντος αφορά τα φορολογητέα εισοδήματα μέχρι τον θάνατό του. Καμία από αυτές τις διαδικασίες δεν υποκαθιστά αυτομάτως όλες τις άλλες. Το γεγονός ότι συμπληρώθηκε το Ε9 ενός ακινήτου δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι υποβλήθηκε σωστά και η δήλωση φόρου κληρονομιάς.
Αν ο κύριος προβληματισμός σας είναι αν θα αποποιηθείτε την κληρονομιά λόγω χρεών, προέχει ο έγκαιρος έλεγχος από δικηγόρο. Μην περιμένετε να ολοκληρωθεί η φορολογική δήλωση για να εξετάσετε τις προθεσμίες αποποίησης. Η φορολογική διαδικασία και η νομική απόφαση δεν είναι εναλλάξιμα βήματα.
3. Ποιος δηλώνει τον φόρο κληρονομιάς όταν υπάρχουν πολλοί κληρονόμοι;
Υπόχρεος είναι ο κληρονόμος, ο κληροδόχος ή ο νόμιμος αντιπρόσωπός του. Αν μια μητέρα αφήσει περιουσία σε δύο τέκνα και στον σύζυγό της, δεν υφίσταται απλώς μία ενιαία ατομική δήλωση στο όνομα ενός συγγενή που αναλαμβάνει τις υποθέσεις. Στην ψηφιακή διαδικασία προβλέπεται, κατά κανόνα, δήλωση ανά ζεύγος κληρονομουμένου και κληρονόμου, ανά αιτία κτήσης και χρόνο φορολογίας.
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εξακριβωθεί ποιος κληρονομεί, το ποσοστό που του αναλογεί και η προέλευση του κληρονομικού δικαιώματος: από διαθήκη ή εξ αδιαθέτου. Μπορεί επίσης να μεσολαβήσουν αποποιήσεις, οπότε η σειρά των προσώπων που καλούνται στην κληρονομιά αλλάζει. Για αυτό έχει αξία να συγκεντρώνονται έγκαιρα το πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών και οι πληροφορίες για τυχόν διαθήκη.
Ο συμβολαιογράφος συμμετέχει στη διαδικασία όταν πρόκειται να συνταχθεί συμβολαιογραφική πράξη αποδοχής. Τότε συμπληρώνει τη σχετική δήλωση στην εφαρμογή, ενώ ο υπόχρεος την ελέγχει και την υποβάλλει ή την αποδέχεται με τους δικούς του κωδικούς. Όταν δεν απαιτείται συμβολαιογραφικό έγγραφο, όπως σε ορισμένες περιπτώσεις κινητής περιουσίας, η διαδικασία μπορεί να γίνει από τον κληρονόμο ή τον νόμιμο εκπρόσωπό του. Δείτε την επίσημη περιγραφή της ΑΑΔΕ.
4. Τι ακριβώς περιλαμβάνεται στη δήλωση φόρου κληρονομιάς;
Η περιουσία δεν περιορίζεται στο σπίτι όπου ζούσε ο θανών. Ο κληρονόμος χρειάζεται καταγραφή του ενεργητικού, δηλαδή των περιουσιακών στοιχείων και δικαιωμάτων που αποτελούν τη δική του κληρονομική μερίδα. Η δήλωση περιλαμβάνει περιουσιακά στοιχεία που εμπίπτουν στο νόμιμο πεδίο φορολόγησης, ακόμη κι αν για ορισμένα εφαρμόζεται ειδική απαλλαγή ή εξαίρεση.
| Κατηγορία | Τι μπορεί να δηλωθεί | Τι να ελέγξετε |
|---|---|---|
| Ακίνητα | Διαμερίσματα, μονοκατοικίες, οικόπεδα, αγροτεμάχια, ποσοστά κυριότητας και άλλα εμπράγματα δικαιώματα | Τίτλοι, ποσοστά, επιφάνειες, αντικειμενική αξία και δικαιώματα |
| Τραπεζικά στοιχεία | Καταθέσεις και άλλα χρηματικά δικαιώματα που αποτελούν μέρος της κληρονομιάς | Υπόλοιπα κατά τον κρίσιμο χρόνο, είδος λογαριασμού, τυχόν ειδική εξαίρεση |
| Κινητά αγαθά | Αυτοκίνητα, συλλογές, τιμαλφή και άλλα κινητά, κατά περίπτωση | Αποδεικτικά κυριότητας και τεκμηρίωση αξίας |
| Συμμετοχές και δικαιώματα | Μετοχές, εταιρικά μερίδια, απαιτήσεις και ορισμένα άυλα δικαιώματα | Αποτίμηση κατά την προβλεπόμενη φορολογική μέθοδο |
| Υποχρεώσεις | Νόμιμα εκπεστέα χρέη της κληρονομιάς | Έγγραφα, ύπαρξη και ύψος οφειλής στον κρίσιμο χρόνο |
Ένα ειδικό σημείο είναι οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί. Δεν αντιμετωπίζονται όλοι με τον ίδιο τρόπο: ο τύπος του λογαριασμού, οι συμβατικοί όροι και οι ειδικές φορολογικές διατάξεις έχουν σημασία. Για τον λόγο αυτό, δεν είναι ασφαλές να δηλώσετε ή να εξαιρέσετε ένα ποσό μόνο επειδή ο λογαριασμός είχε δύο ονόματα. Για περισσότερες πρακτικές πληροφορίες δείτε τον οδηγό για το κλείσιμο τραπεζικών λογαριασμών μετά τον θάνατο.
5. Πότε υποβάλλεται η δήλωση: 9 μήνες ή ένας χρόνος;
Η ισχύουσα γενική προθεσμία για τη δήλωση φόρου κληρονομιάς είναι εννέα μήνες όταν ο θάνατος συνέβη στην Ελλάδα. Προβλέπεται προθεσμία ενός έτους όταν ο θάνατος συνέβη στο εξωτερικό ή όταν ο κληρονόμος ή κληροδόχος διέμενε στο εξωτερικό κατά τον χρόνο θανάτου, με τις ειδικότερες επιφυλάξεις της νομοθεσίας.
Το πότε αρχίζει να μετρά η προθεσμία είναι εξίσου σημαντικό με τη διάρκειά της. Για την εξ αδιαθέτου διαδοχή, αφετηρία είναι κατά κανόνα ο θάνατος. Για εκ διαθήκης κληρονόμο, κατά κανόνα η δημοσίευση της διαθήκης. Αν συντρέχει ειδικός λόγος μετάθεσης του χρόνου φορολογίας, η αφετηρία μπορεί να διαφοροποιηθεί. Οι οδηγίες της ΑΑΔΕ για τη δήλωση φόρου κληρονομιάς εξηγούν τις βασικές περιπτώσεις.
Αν ο θάνατος συνέβη στις 10 Απριλίου 2026 και δεν υπάρχει διαθήκη ή άλλη ειδική περίπτωση, η εννεάμηνη περίοδος οδηγεί καταρχήν στον Ιανουάριο 2027. Η ακριβής καταληκτική ημέρα ελέγχεται με βάση τους κανόνες υπολογισμού προθεσμιών και τις τυχόν επίσημες παρατάσεις.
Αν ο θάνατος έγινε τον Μάρτιο 2026, αλλά η διαθήκη που καθιστά κάποιον κληρονόμο δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο 2026, η αφετηρία της φορολογικής προθεσμίας για τον εκ διαθήκης κληρονόμο εξετάζεται με βάση τη δημοσίευση και όχι απλώς με βάση την ημέρα θανάτου.
Μην χρησιμοποιείτε τον κανόνα των τεσσάρων μηνών της αποποίησης ως προθεσμία δήλωσης φόρου κληρονομιάς. Επίσης, δεν ισχύει ως γενικός κανόνας η συχνά αναπαραγόμενη παλιά πληροφορία «έξι μήνες». Οι ειδικές περιπτώσεις χρειάζονται υπολογισμό ανά πρόσωπο και τρόπο κτήσης.
6. Ποια δικαιολογητικά χρειάζονται για φόρο κληρονομιάς;
Ο πλήρης φάκελος εξαρτάται από το αν υπάρχει διαθήκη, τι περιουσία κληρονομείται και ποια διαδικασία myPROPERTY χρησιμοποιείται. Ωστόσο, η ΑΑΔΕ προσδιορίζει ορισμένα βασικά έγγραφα που πρέπει να αναζητηθούν. Σκοπός δεν είναι να μαζέψετε άσκοπα κάθε πιθανό πιστοποιητικό, αλλά να μπορείτε να τεκμηριώσετε ποιος πέθανε, ποιος κληρονομεί και τι αξία έχει η κληρονομική μερίδα.
- Ληξιαρχική πράξη θανάτου και στοιχεία του θανόντος. Είναι αφετηρία για τον φάκελο, με ειδικές ψηφιακές περιπτώσεις όπου τα στοιχεία αντλούνται ηλεκτρονικά.
- Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών ή κληρονομητήριο, όπου απαιτείται για την απόδειξη της συγγενικής και κληρονομικής σχέσης.
- Διαθήκη και πράξη δημοσίευσής της, αν υπάρχει. Σε περίπτωση μη ύπαρξης διαθήκης μπορεί να απαιτείται σχετικό πιστοποιητικό.
- Νομιμοποιητικά εκπροσώπησης όταν κάποιος ενεργεί μέσω εξουσιοδότησης ή νομίμου αντιπροσώπου.
- Τίτλοι ιδιοκτησίας και στοιχεία ακινήτων, όπως συμβόλαια, ποσοστά, ΚΑΕΚ όπου υπάρχει και τα απαραίτητα στοιχεία φορολογικού προσδιορισμού αξίας.
- Βεβαιώσεις τραπεζών για υπόλοιπα και δικαιώματα, ανάλογα με τους λογαριασμούς και τα καταθετικά προϊόντα.
- Άδεια κυκλοφορίας ή στοιχεία κινητών για οχήματα, μετοχές, εταιρικές συμμετοχές και άλλα περιουσιακά στοιχεία.
- Αποδεικτικά οφειλών του θανόντος, όταν ζητείται αναγνώριση εκπεστέων χρεών.
Για τη ληξιαρχική πράξη και τα βασικά στοιχεία διαβάστε τον σχετικό οδηγό μας για την άδεια ταφής, τη ληξιαρχική πράξη θανάτου και τα δικαιολογητικά. Για τα στοιχεία κληρονόμων δείτε και το άρθρο πώς βρίσκω αν υπάρχει διαθήκη και πώς δημοσιεύεται.
Αν κληρονομείται μόνο κινητή περιουσία, ο φάκελος διαφέρει από περίπτωση με ακίνητα, εταιρεία, εξωτερικό ή πολλαπλές διαθήκες. Για τις δηλώσεις μέσω ΔΟΥ υπάρχουν ειδικοί κατάλογοι υποχρεωτικών δικαιολογητικών στην απόφαση Α.1184/2023 της ΑΑΔΕ. Ελέγξτε την επικαιροποιημένη λίστα πριν υποβάλετε.
7. Πώς προσδιορίζεται η αξία του σπιτιού, των καταθέσεων και άλλων στοιχείων;
Για τον υπολογισμό του φόρου δεν αρκεί να συμφωνήσει η οικογένεια σε μια ανεπίσημη εκτίμηση. Η φορολογητέα αξία προσδιορίζεται με βάση τους κανόνες που ισχύουν για το είδος του περιουσιακού στοιχείου και τον κρίσιμο χρόνο φορολογίας. Στην περίπτωση ακινήτου εντός του συστήματος αντικειμενικών αξιών, εξετάζονται οι σχετικοί φορολογικοί συντελεστές, τα χαρακτηριστικά, τα δικαιώματα και τα ποσοστά. Η εκτιμώμενη εμπορική τιμή από μια αγγελία δεν αποτελεί μόνη της τον φορολογικό υπολογισμό.
Σε τραπεζικούς λογαριασμούς, ο χρόνος αναφοράς του υπολοίπου και η νομική φύση του λογαριασμού έχουν σημασία. Για μετοχές και εταιρικά μερίδια μπορεί να απαιτείται ειδική αποτίμηση. Αν το ακίνητο έχει ψιλή κυριότητα ή επικαρπία, δεν συμπληρώνετε αδιακρίτως την αξία της πλήρους κυριότητας. Ο τρόπος υπολογισμού εξαρτάται από τον νόμο και τα πραγματικά δεδομένα.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν στο Ε9 του θανόντος υπάρχουν λάθη, για παράδειγμα λανθασμένα τετραγωνικά ή διαφορετικό ποσοστό από αυτό που αναγράφει το συμβόλαιο. Μην μεταφέρετε μηχανικά στο myPROPERTY μια λανθασμένη εγγραφή. Συγκεντρώστε πρώτα τους τίτλους και ζητήστε τον κατάλληλο έλεγχο από λογιστή και συμβολαιογράφο.
8. Τι γίνεται με τα χρέη του θανόντος; Αφαιρούνται από την κληρονομιά;
Η φορολογία κληρονομιάς εξετάζει κατά κανόνα την καθαρή κληρονομική μερίδα, μετά τις νόμιμες εκπτώσεις. Στη δήλωση περιλαμβάνονται τόσο στοιχεία ενεργητικού όσο και το παθητικό της κληρονομιάς. Όμως δεν αφαιρείται οποιαδήποτε προφορικά αναφερόμενη οφειλή. Ο νόμος θέτει προϋποθέσεις για τα χρέη που μπορούν να εκπέσουν: πρέπει να αποδεικνύεται η ύπαρξη, η φύση και το ύψος τους στον κρίσιμο χρόνο, και να εμπίπτουν στις νόμιμες κατηγορίες.
Αν ο θανών είχε υπόλοιπο στεγαστικού δανείου, οφειλές προς το Δημόσιο ή οφειλές σε τρίτους, δεν σημαίνει ούτε ότι όλες διαγράφονται ούτε ότι όλες εκπίπτουν αυτομάτως στον ίδιο βαθμό. Χρειάζεται διάκριση μεταξύ της νομικής ευθύνης για τα χρέη και της φορολογικής αναγνώρισης ενός εκπεστέου ποσού. Η δεύτερη επηρεάζει τον φόρο· η πρώτη αφορά την κληρονομική διαδοχή και μπορεί να έχει πολύ σοβαρές συνέπειες.
Αν μια κληρονομική μερίδα περιλαμβάνει περιουσιακά στοιχεία αξίας 180.000 € και αναλογούν νόμιμα εκπεστέες οφειλές 20.000 €, το ποσό που εξετάζεται για την κλίμακα μπορεί να διαφέρει από την αρχική ακαθάριστη αξία. Το αν και πόσο εκπίπτει κάθε χρέος εξαρτάται από τα αποδεικτικά και τις ισχύουσες διατάξεις.
9. Πόσος είναι ο φόρος κληρονομιάς; Αφορολόγητα και κλίμακες Α΄, Β΄, Γ΄
Ο φόρος δεν υπολογίζεται με έναν ενιαίο συντελεστή για όλους. Ο νόμος χωρίζει τους κληρονόμους σε κατηγορίες συγγένειας και εφαρμόζει προοδευτική κλίμακα στη φορολογητέα μερίδα, μετά τις κατά νόμο εκπτώσεις και απαλλαγές. Τα παρακάτω πρώτα κλιμάκια προκύπτουν από το άρθρο 79 του Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας και τις πληροφορίες της ΑΑΔΕ.
Α΄ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
150.000 €
Πρώτο αφορολόγητο κλιμάκιο για συζύγους, τέκνα, εγγόνια και γονείς. Έπειτα: 1% για τα επόμενα 150.000 €, 5% για τα επόμενα 300.000 € και 10% για το υπερβάλλον.
Β΄ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
30.000 €
Πρώτο αφορολόγητο κλιμάκιο, μεταξύ άλλων για αδέλφια και ανίψια. Έπειτα: 5% για τα επόμενα 70.000 €, 10% για τα επόμενα 200.000 € και 20% για το υπερβάλλον.
Γ΄ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
6.000 €
Πρώτο αφορολόγητο κλιμάκιο για λοιπούς συγγενείς ή τρίτους. Έπειτα: 20% για τα επόμενα 66.000 €, 30% για τα επόμενα 195.000 € και 40% για το υπερβάλλον.
Ο επιζών σύζυγος, ένα ανήλικο τέκνο ή πρόσωπο που εμπίπτει σε ειδική διάταξη μπορεί να δικαιούται μεγαλύτερη απαλλαγή, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Γι’ αυτό τα παραπάνω πρώτα αφορολόγητα κλιμάκια δεν πρέπει να ταυτίζονται με κάθε ειδική απαλλαγή. Επίσης, το αφορολόγητο των 800.000 € που αφορά ορισμένες δωρεές και γονικές παροχές δεν είναι ο γενικός κανόνας για φόρο κληρονομιάς.
Ενήλικο παιδί αποκτά, μετά τις νόμιμες εκπτώσεις, φορολογητέα κληρονομική μερίδα 200.000 €, χωρίς ειδική απαλλαγή ή άλλες προσαρμογές. Τα πρώτα 150.000 € εμπίπτουν στο μηδενικό κλιμάκιο και τα επόμενα 50.000 € φορολογούνται με 1%: ενδεικτικός φόρος 500 €. Το ποσό είναι μαθηματικό παράδειγμα της κλίμακας, όχι βεβαίωση πραγματικής οφειλής.
Για αδέλφια και πιο απομακρυσμένους συγγενείς το ύψος μπορεί να αλλάξει σημαντικά. Για αυτό δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούμε το αφορολόγητο του παιδιού για τη μερίδα του αδελφού ή ενός φίλου της οικογένειας.
10. Υπάρχουν απαλλαγές για πρώτη κατοικία, σύζυγο ή ανήλικο παιδί;
Ναι, αλλά οι απαλλαγές δεν εφαρμόζονται χωρίς προϋποθέσεις. Στην κληρονομιά πρώτης κατοικίας προβλέπονται ειδικοί κανόνες για σύζυγο, μέρος συμφώνου συμβίωσης και τέκνα, που αφορούν τον τρόπο κτήσης του ακινήτου, τα εμπράγματα δικαιώματα και τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειας. Δεν αρκεί να δηλώσει κάποιος «αυτό είναι το πρώτο σπίτι που κληρονομώ» για να απαλλαγεί αυτόματα.
Προβλέπονται ακόμη ιδιαίτερες ρυθμίσεις για επιζώντα σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης και ανήλικα τέκνα, με σχετικές προϋποθέσεις, καθώς και μειώσεις φόρου για κληρονόμους με αναπηρία 67% και άνω. Οι παροχές αυτές χρειάζονται τα νόμιμα αποδεικτικά· δεν είναι ασφαλές να υπολογιστούν μόνο βάσει της ηλικίας ή της συγγένειας χωρίς έλεγχο της πλήρους διάταξης.
Η ειδική απαλλαγή πρώτης κατοικίας ρυθμίζεται στο άρθρο 76 του ν. 5219/2025. Ειδικά όταν η μερίδα περιλαμβάνει περισσότερα από ένα ακίνητα ή υπάρχει ήδη κατοικία σε άλλο μέλος της οικογένειας, η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται μαζί με τον συμβολαιογράφο και τον φοροτεχνικό.
11. Υποβολή φόρου κληρονομιάς στο myPROPERTY βήμα προς βήμα
Για τις συνηθισμένες ψηφιακές περιπτώσεις, ειδικά για θανάτους από 1 Ιανουαρίου 2022 και μετά, η δήλωση γίνεται μέσω της εφαρμογής myPROPERTY της ΑΑΔΕ. Η διαδρομή εξαρτάται από το αν πρόκειται να συνταχθεί συμβολαιογραφικό έγγραφο και από το είδος των στοιχείων. Η ίδια η ΑΑΔΕ διακρίνει την τυπική ψηφιακή «Δήλωση Φόρου Κληρονομιάς» από τη «Δήλωση Φόρου Κληρονομιάς μέσω ΔΟΥ», η οποία χρησιμοποιείται για περιπτώσεις που απαιτούν χειρισμό από την αρμόδια υπηρεσία.
- Εντοπίστε τους υπόχρεους. Καθορίστε ποιοι είναι οι κληρονόμοι, αν υπάρχει δημοσιευμένη διαθήκη και τα νόμιμα ποσοστά τους. Ελέγξτε πρώτα οποιαδήποτε αποποίηση.
- Καταγράψτε την περιουσία και τις οφειλές. Συγκεντρώστε τίτλους, τραπεζικές βεβαιώσεις, στοιχεία οχημάτων και αποδεικτικά των χρεών που θα εξεταστούν για έκπτωση.
- Επιλέξτε τη σωστή ψηφιακή διαδικασία. Σε συμβολαιογραφική αποδοχή συμμετέχει ο πιστοποιημένος συμβολαιογράφος. Για κινητή περιουσία χωρίς τέτοια πράξη μπορεί να ακολουθείται η αντίστοιχη διαδικασία του κληρονόμου.
- Συμπληρώστε τη δήλωση. Καταχωρίστε τον κληρονομούμενο, τον κληρονόμο, την αιτία κτήσης, τα περιουσιακά στοιχεία και τις αξίες που προκύπτουν από τα νόμιμα στοιχεία.
- Επισυνάψτε τα απαραίτητα έγγραφα. Ακολουθήστε τις οδηγίες της εφαρμογής. Ο έλεγχος πληρότητας μπορεί να διαφέρει μεταξύ άμεσης εκκαθάρισης και διαδικασίας μέσω ΔΟΥ.
- Ελέγξτε και υποβάλετε. Διαβάστε τη δήλωση πριν από την οριστική υποβολή ή αποδοχή. Στην περίπτωση μέσω ΔΟΥ η οριστική εκκαθάριση γίνεται από την αρμόδια φορολογική υπηρεσία.
- Αποθηκεύστε την πράξη και τα αποδεικτικά. Φυλάξτε αριθμό δήλωσης, πράξη προσδιορισμού, ταυτότητα οφειλής και αποδεικτικά πληρωμής όπου απαιτούνται.
Ξεκινήστε από την επίσημη εφαρμογή myPROPERTY και συμβουλευτείτε τις οδηγίες για τις δηλώσεις μέσω ΔΟΥ. Οι ψηφιακές οθόνες ενδέχεται να αλλάξουν και δεν είναι σωστό να βασίζεστε σε παλαιά στιγμιότυπα.
12. Τρία παραδείγματα που δείχνουν τι αλλάζει ανά περίπτωση
Παράδειγμα Α: Δύο παιδιά κληρονομούν διαμέρισμα
Πατέρας είχε πλήρη κυριότητα σε ένα διαμέρισμα. Υποθέτουμε ότι οι νόμιμοι κληρονόμοι είναι δύο ενήλικα παιδιά με ίσα ποσοστά, δεν υπάρχει διαθήκη και δεν υπάρχουν άλλες μεταβολές ή χρέη. Η φορολογική δήλωση εξετάζει την αξία της μερίδας κάθε παιδιού και τη συγγένεια της Α΄ κατηγορίας, όχι την αξία ολόκληρου του διαμερίσματος σαν να την κληρονομεί ένα μόνο πρόσωπο. Επίσης θα εξεταστεί ξεχωριστά η υποχρέωση Ε9, η συμβολαιογραφική αποδοχή και η καταχώριση του τίτλου.
Παράδειγμα Β: Αδελφή κληρονομεί καταθέσεις
Μια γυναίκα κληρονομεί τραπεζικές καταθέσεις της αδελφής της. Ο φορολογικός έλεγχος δεν γίνεται με την κλίμακα τέκνου· εξετάζεται η Β΄ κατηγορία. Αν υπάρχει κοινός λογαριασμός, η εικόνα αλλάζει ανάλογα με τους όρους του λογαριασμού και την ειδική φορολογική μεταχείριση. Χρειάζεται προηγουμένως βεβαίωση από την τράπεζα και όχι απλή υπόθεση για το υπόλοιπο.
Παράδειγμα Γ: Διαθήκη δημοσιεύεται πολλούς μήνες μετά τον θάνατο
Ο θάνατος έγινε στην Αθήνα τον Φεβρουάριο 2026, αλλά η διαθήκη δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο. Για τον εκ διαθήκης κληρονόμο η προθεσμία της δήλωσης φόρου κληρονομιάς εξετάζεται κατά κανόνα από τη δημοσίευση. Δεν συμπληρώνουμε αυτόματα την ίδια καταληκτική ημερομηνία με αυτή που ισχύει για κάποιον εξ αδιαθέτου κληρονόμο του ίδιου θανόντος.
13. Πληρωμή φόρου κληρονομιάς: δόσεις και εφάπαξ εξόφληση
Όταν μετά την εκκαθάριση προκύπτει φόρος, η πληρωμή γίνεται με τους όρους της εκδοθείσας πράξης προσδιορισμού. Η ΑΑΔΕ προβλέπει, κατά κανόνα, καταβολή σε έως 12 ίσες διμηνιαίες δόσεις, με ελάχιστο ποσό δόσης 500 € εκτός από την τελευταία· ειδικοί όροι ισχύουν για ανήλικο υπόχρεο και άλλες ειδικές περιπτώσεις. Η πρώτη δόση έχει συγκεκριμένη προθεσμία μετά τη βεβαίωση ή την έκδοση της πράξης, η οποία πρέπει να διαβαστεί στην προσωποποιημένη πληροφόρηση.
Σύμφωνα με τις γενικές οδηγίες της ΑΑΔΕ, προβλέπεται έκπτωση 5% όταν ο φόρος εξοφληθεί εφάπαξ μέσα στην προθεσμία της πρώτης δόσης, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δήλωση δίνει την ίδια δυνατότητα ή ότι η έκπτωση εφαρμόζεται χωρίς όρους. Αν η πράξη προβλέπει διαφορετικό ειδικό τρόπο εξόφλησης, ακολουθείται η επίσημη πράξη.
Μην συγχέετε τα χρήματα που χρειάζονται για την κηδεία με την οφειλή φόρου κληρονομιάς. Ο φόρος αφορά άλλη διαδικασία και δεν εξοφλείται αυτόματα από τα έξοδα τελετής ή από το επίδομα κηδείας. Αν μετά την κτήση της περιουσίας χρειαστείτε φορολογική ενημερότητα για μελλοντική μεταβίβαση ακινήτου, πρόκειται επίσης για ξεχωριστή διαδικασία.
14. Μετά τη δήλωση φόρου κληρονομιάς τι άλλο χρειάζεται;
Η ολοκλήρωση της φορολογικής υποβολής δεν συνεπάγεται ότι όλα τα περιουσιακά στοιχεία έχουν ήδη μεταφερθεί πρακτικά στον κληρονόμο. Για ακίνητο μπορεί να χρειάζεται συμβολαιογραφική πράξη αποδοχής και οι προβλεπόμενες εγγραφές. Για χρηματικά στοιχεία η τράπεζα εφαρμόζει τη δική της διαδικασία με τα αντίστοιχα δικαιολογητικά. Για αυτοκίνητο υπάρχουν ειδικά βήματα στη διοίκηση, τα οποία περιγράφουμε στον οδηγό για τη μεταβίβαση αυτοκινήτου θανόντος.
Ελέγχεται επίσης εάν πρέπει να ενημερωθεί το Ε9 του κάθε κληρονόμου και ποιος επιβαρύνεται με τον ΕΝΦΙΑ στα επόμενα φορολογικά έτη. Η καταχώριση στο Ε9 έχει δικούς της κανόνες και ημερομηνίες. Χρειάζεται να συμβαδίζει με τους πραγματικούς τίτλους, τα ποσοστά και το κληρονομικό δικαίωμα, όχι μόνο με τον αριθμό της δήλωσης φόρου κληρονομιάς.
Αν υπάρχουν εκκρεμότητες στο Φορολογικό Μητρώο του θανόντος, τα στοιχεία συγγενών και κληρονόμων πρέπει να έχουν ενημερωθεί κατά την προβλεπόμενη διαδικασία. Η έγκαιρη συλλογή δικαιολογητικών αποτρέπει να ανακαλύψετε την έλλειψη ενός πιστοποιητικού την ημέρα που πρέπει να ολοκληρωθεί η αποδοχή κληρονομιάς.
15. Επτά λάθη που καλό είναι να αποφύγουν οι κληρονόμοι
- Υπολογίζουν τη λανθασμένη προθεσμία. Βασίζονται σε παλιό οδηγό έξι μηνών ή θεωρούν ότι το εννεάμηνο ξεκινά πάντα για όλους από την ίδια ημερομηνία.
- Θεωρούν ότι κάθε κληρονόμος έχει το ίδιο αφορολόγητο. Η Α΄, Β΄ και Γ΄ κατηγορία έχουν διαφορετικά κλιμάκια και υπάρχουν ειδικές απαλλαγές.
- Μπερδεύουν την αποποίηση με τη φορολογική δήλωση. Η νομική προθεσμία δεν σταματά μόνο και μόνο επειδή συγκεντρώνονται στοιχεία για την ΑΑΔΕ.
- Ξεχνούν τραπεζικά ή κινητά περιουσιακά στοιχεία. Η δήλωση δεν αφορά αποκλειστικά τα σπίτια.
- Παρουσιάζουν λανθασμένη αξία. Χρησιμοποιούν μια πρόχειρη εκτίμηση αντί για τα στοιχεία που απαιτεί ο νόμος.
- Δεν αποδεικνύουν χρέη. Υποθέτουν ότι κάθε οφειλή αφαιρείται χωρίς τα απαιτούμενα έγγραφα.
- Νομίζουν ότι η φορολογική δήλωση ολοκληρώνει και τη μεταβίβαση. Τίτλοι, Ε9, Κτηματολόγιο, τράπεζες και άλλες διαδικασίες μπορεί να έχουν ξεχωριστές προϋποθέσεις.
Η καλύτερη προστασία είναι να υπάρχει ένας ενιαίος φάκελος με ημερομηνίες, έγγραφα και υπεύθυνο για κάθε ενέργεια, χωρίς να γίνεται η οικογένεια «ταχυδρόμος» ανάμεσα σε υπηρεσίες χωρίς ξεκάθαρο πρόγραμμα.
16. Checklist: τι να έχετε έτοιμο πριν ανοίξετε το myPROPERTY
- Καταγράψαμε την ημερομηνία και τον τόπο θανάτου, καθώς και αν υπάρχει διαθήκη.
- Ξέρουμε ποιοι κληρονομούν και έχουμε ελέγξει τυχόν αποποιήσεις.
- Έχουμε ληξιαρχική πράξη και τα έγγραφα συγγενικής ή κληρονομικής ιδιότητας.
- Συγκεντρώσαμε τίτλους ακινήτων, στοιχεία καταθέσεων και άλλων περιουσιακών στοιχείων.
- Καταγράψαμε τις οφειλές και τα διαθέσιμα αποδεικτικά τους.
- Εξετάσαμε απαλλαγές, κατηγορία συγγένειας και ειδικές περιπτώσεις.
- Υπολογίσαμε τη σωστή προθεσμία για κάθε υπόχρεο χωριστά.
- Έχουμε αποφασίσει αν απαιτείται συμβολαιογράφος και ποια ψηφιακή διαδρομή θα χρησιμοποιηθεί.
- Ελέγξαμε τη δήλωση πριν από την οριστική αποστολή και φυλάξαμε τα αποδεικτικά.
Το Γραφείο Τελετών Κωτσιάκος αναλαμβάνει την οργάνωση τελετών στην Αθήνα και την Αττική και παρέχει πρακτική ενημέρωση για τις πρώτες διαδικασίες μετά τον θάνατο. Η σύνταξη και υποβολή της δήλωσης φόρου κληρονομιάς, καθώς και η επιλογή αποδοχής ή αποποίησης, απαιτούν κατά περίπτωση φοροτεχνικό, συμβολαιογράφο ή δικηγόρο. Δεν υποκαθίστανται από υπηρεσίες γραφείου τελετών.
Για τις νομικές προθεσμίες διαβάστε τον οδηγό για την αποποίηση κληρονομιάς. Αν προκύπτουν πρακτικές εκκρεμότητες, δείτε επίσης το πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών και τη δημοσίευση διαθήκης.
Φόρος κληρονομιάς: 10 ερωτήσεις και απαντήσεις
Οι απαντήσεις συνοψίζουν τις βασικές γενικές οδηγίες. Όπου υπάρχει διαθήκη, περιουσία εξωτερικού, ανήλικος ή ειδική απαλλαγή, ο έλεγχος γίνεται εξατομικευμένα.
Ποιος υποβάλλει τη δήλωση φόρου κληρονομιάς;
Τη δήλωση υποβάλλει ο κληρονόμος ή ο κληροδόχος ή νόμιμα εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. Όταν πρόκειται να γίνει συμβολαιογραφική αποδοχή, ο συμβολαιογράφος συμπληρώνει τη δήλωση και ο υπόχρεος την υποβάλλει ή την αποδέχεται σύμφωνα με τη διαδικασία της ΑΑΔΕ.
Ποια είναι η προθεσμία φόρου κληρονομιάς στην Ελλάδα;
Η γενική προθεσμία είναι εννέα μήνες για θάνατο στην Ελλάδα. Σε προβλεπόμενες περιπτώσεις θανάτου ή διαμονής κληρονόμου στο εξωτερικό ισχύει ένα έτος. Η αφετηρία μπορεί να διαφοροποιείται, ιδίως σε δημοσίευση διαθήκης.
Αν υπάρχει διαθήκη, από πότε μετρά η προθεσμία;
Για τον εκ διαθήκης κληρονόμο ή κληροδόχο η προθεσμία αρχίζει κατά κανόνα από τη δημοσίευση της διαθήκης. Εξετάζονται πάντοτε τυχόν ειδικές περιστάσεις ή μεταθέσεις της φορολογικής υποχρέωσης.
Χρειάζεται δήλωση φόρου κληρονομιάς αν δεν προκύπτει φόρος;
Η μηδενική φορολογική επιβάρυνση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι δεν υπάρχει υποχρέωση δήλωσης. Πρέπει να εξεταστούν η κτήση περιουσίας, η φορολογική κατηγορία, οι απαλλαγές και το είδος της διαδικασίας.
Ποια βασικά δικαιολογητικά χρειάζονται;
Συνήθως απαιτούνται στοιχεία θανάτου, πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών ή κληρονομητήριο, διαθήκη και πράξη δημοσίευσης όταν υπάρχει, καθώς και έγγραφα που αποδεικνύουν τα περιουσιακά στοιχεία, τις αξίες και τυχόν εκπεστέα χρέη. Ο ακριβής κατάλογος εξαρτάται από την περίπτωση.
Πόσο αφορολόγητο έχει ένα παιδί που κληρονομεί;
Στη γενική κλίμακα της Α΄ κατηγορίας τα πρώτα 150.000 ευρώ της φορολογητέας κληρονομικής μερίδας είναι αφορολόγητα. Μπορεί να ισχύουν ειδικές απαλλαγές και άλλες προϋποθέσεις που απαιτούν έλεγχο.
Μπορώ να δηλώσω και τα χρέη του θανόντος;
Στη φορολογία κληρονομιάς λαμβάνονται υπόψη νόμιμα εκπεστέα χρέη, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις και υπάρχουν επαρκή αποδεικτικά. Δεν εκπίπτει κάθε ποσό μόνο με προφορική αναφορά.
Πώς γίνεται η δήλωση μέσω myPROPERTY;
Για τις συνήθεις περιπτώσεις θανάτων από την 1η Ιανουαρίου 2022 η δήλωση υποβάλλεται ψηφιακά στο myPROPERTY. Η διαδρομή εξαρτάται από το είδος περιουσίας και το αν συντάσσεται συμβολαιογραφική αποδοχή. Υπάρχει και διαδικασία μέσω ΔΟΥ για ειδικές περιπτώσεις.
Σε πόσες δόσεις πληρώνεται ο φόρος κληρονομιάς;
Κατά κανόνα ο φόρος καταβάλλεται σε έως 12 ίσες διμηνιαίες δόσεις με τις προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος. Για ανήλικο υπόχρεο και άλλες ειδικές περιπτώσεις εφαρμόζονται διαφορετικοί όροι.
Η δήλωση φόρου κληρονομιάς είναι ίδια με την αποποίηση ή το Ε9;
Όχι. Η δήλωση φόρου κληρονομιάς αφορά τη φορολογική κτήση περιουσίας, η αποποίηση το αν κάποιος αποποιείται το κληρονομικό δικαίωμα και το Ε9 την καταχώριση εμπράγματων δικαιωμάτων επί ακινήτων. Πρόκειται για ξεχωριστές διαδικασίες.
Πηγές και τεκμηρίωση
Οι διαδικασίες και οι γενικές προθεσμίες ελέγχθηκαν από επίσημες πηγές της ΑΑΔΕ και τον ισχύοντα Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας. Επειδή η φορολογική νομοθεσία αλλάζει, επιβεβαιώστε τυχόν νεότερες τροποποιήσεις πριν από την υποβολή.
- ΑΑΔΕ — Υποβολή δήλωσης φόρου κληρονομιάς: δικαιολογητικά και προθεσμίες
- ΑΑΔΕ — Εφαρμογή myPROPERTY και τρόποι υποβολής
- ΑΑΔΕ — Φορολογία κληρονομιών: κλίμακες και απαλλαγές
- ΑΑΔΕ — Ο.3038/2025: Ν. 5219/2025, Κώδικας Φορολογίας Περιουσίας
- ΑΑΔΕ — Απόφαση Α.1184/2023, δήλωση κληρονομιάς μέσω ΔΟΥ
- Εθνικό Μητρώο Διαδικασιών — Δήλωση φόρου κληρονομιάς μέσω myPROPERTY
- Ν. 5219/2025, άρθρο 79 — Ισχύουσες κλίμακες (κωδικοποιημένος νόμος)
Σημείωση: Ο παρών οδηγός έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί φορολογική ή νομική γνωμοδότηση. Οι κανόνες για αξίες, απαλλαγές, αποποιήσεις, χρέη και προθεσμίες πρέπει να εφαρμόζονται στα πραγματικά στοιχεία της κάθε κληρονομιάς από τους αρμόδιους επαγγελματίες.
Δίπλα σας από την πρώτη στιγμή
Για την οργάνωση της τελετής και τις άμεσες πρακτικές διαδικασίες μετά από έναν θάνατο, η ομάδα του γραφείου βρίσκεται στη διάθεσή σας. Για τη φορολογική δήλωση κληρονομιάς απευθυνθείτε στον αρμόδιο φοροτεχνικό ή συμβολαιογράφο.



